Καλοήθεις Παθήσεις του Εντέρου

Οι καλοήθεις παθήσεις του εντέρου περιλαμβάνουν ένα ευρύ φάσμα ασθενειών, με τις κύριες κατηγορίες να αποτελούν τα εκκολπώματα του παχέος εντέρου, τις ιδιοπαθείς φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου (ΙΦΝΕ), όπως και τις λειτουργικές διαταραχές του παχέος εντέρου.

Τα Εκκολπώματα του Παχέος Εντέρου αποτελούν κηλικές προεκβολές κάποιων στρωμάτων του τοιχώματος του παχέος εντέρου, τα οποία εμφανίζονται πολύ συχνά σε ηλικίες άνω των 60 ετών. Οι περισσότεροι ασθενείς παραμένουν ασυμπτωματικοί, ενώ συμπτώματα εμφανίζει μόνο το 25% των ασθενών. Παράγοντες κινδύνου αποτελούν δίαιτες χαμηλές σε φυτικές ίνες και υψηλές σε κατανάλωση κόκκινου κρέατος και λιπαρών, όπως και το θετικό οικογενειακό ιστορικό. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μία αύξηση της συμπωματικής εκκολπωματικής νόσου σε νεαρότερες ηλικίες. Μία αύξηση που οφείλεται κυρίως στις διατροφικές συνήθειες του δυτικού κόσμου. Η διάγνωση των εκκολπωμάτων στηρίζεται είτε στην κολονοσκόπηση είτε στην αξονική τομογραφία κοιλίας. Σε ασυμπτωματικούς ασθενείς συστήνεται καθησυχασμός και δίαιτα υψηλή σε φυτικές ίνες. Συμπτωματικοί ασθενείς εμφανίζουν εκκολπωματίτιδα, ή σε σπάνιες περιπτώσεις, αιμορραγία ή απόφραξη από χρόνια στένωση του αυλού.

Η Εκκολπωματίτιδα, η φλεγμονή δηλαδή των εκκολπωμάτων,η οποία προκαλεί μία μίκρο-διάτρηση του παχέος εντέρου, αποτελεί την πιο συχνή μορφή εμφάνισης της νόσου. Το σιγμοειδές κόλον προσβάλλεται πιο συχνά. Η εκκολπωματίτιδα ταξινομείται σε μη περιπλεγμένη και περιπλεγμένη. Οι περισσότερες περιπτώσεις είναι μη περιπλεγμένες και μπορούν να αντιμετωπιστούν με ελαφρά διατροφή, και αντιβίωση. Οι πιο βαριές περιπλεγμένες περιπτώσεις χρήζουν νοσηλείας. Ασθενείς με μεγάλα αποστήματα χρήζουν διαδερμικής παροχέτευσης του αποστήματος, εφόσον είναι εφικτό, ενώ σε περιπτώσεις ελεύθερης διάτρησης του εντέρου και περιτονίτιδας, όπως και σε περιπτώσεις όπου ο ασθενής δεν βελτιώνεται με συντηρητική θεραπεία, επιβάλλεται χειρουργική αντιμετώπιση. Το χειρουργείο στοχεύει στην εκτομή του νοσούντος τμήματος του παχέος εντέρου και στην παροχέτευση τυχόν αποστηματικών συλλογών.  Αυτές οι επεμβάσεις μπορούν να πραγματοποιηθούν με ελάχιστα επεμβατικές μεθόδους, με σκοπό να επιταχύνουν την μετεγχειρητική ανάρρωση και να ελαχιστοποιήσουν μετεγχειρητικές επιπλοκές.

Σε ασθενείς που εμφανίζουν αιμορραγία λόγω των εκκολπωμάτων, η αιμορραγία είναι συνήθως αυτοπεριοριζόμενη. Η διάγνωση και αντιμετώπιση της βασίζεται στην κολονοσκόπηση και την αξονική αγγειογραφία της κοιλιάς. Σε σπάνιες περιπτώσεις χρήζει κολεκτομής το αιμορραγούν τμήμα του παχέος εντέρου.

Πότε συστήνουμε κολεκτομή; Σε ασθενείς με πολλαπλές μη περιπλεγμένες περιπτώσεις εκκολπωματίτιδας, που επηρεάζουν την ποιότητα ζωής του ασθενούς. Επίσης σε ασθενείς με επαναλαμβανόμενα  επεισόδια εκκολπωματίτιδας, τα οποία έχουν δημιουργήσει στένωση του αυλού του παχέος και αποφρακτικά φαινόμενα. Τέλος, όταν οι ασθενείς εμφανίζουν ανώμαλη επικοινωνία του παχέος εντέρου με συγκοινωνούντα όργανα, όπως την ουροδόχο κύστη ή τον κόλπο της γυναίκας, τα λεγόμενα συρίγγια, απαιτείται χειρουργική εκτομή του νοσούντος παχέος εντέρου και διαχωρισμός της επικοινωνίας. Ειδικά σε ασθενείς με συριγγοποιό νόσο, η ρομποτική χειρουργική έχει επιτρέψει την επιτυχή ολοκλήρωση αυτών των επεμβάσεων με ελάχιστα επεμβατικές μεθόδους.

Οι Ιδιοπαθείς Φλεγμονώδεις Νόσοι του Εντέρου (ΙΦΝΕ), δηλαδή η Νόσος Crohn και η Ελκώδης Κολίτιδα δημιουργούν μία χρόνια φλεγμονή στο πεπτικό σύστημα. Η ακριβής αιτιολογία της νόσου δεν είναι γνωστή, αλλά στηρίζεται σε έναν συνδυασμό γενετικών, περιβαλλοντολογικών και μικροβιολογικών παραγόντων. Το πιο συχνό σημείο εμφάνισης της νόσου Crohn είναι ο τελικός ειλεός, το τελευταίο τμήμα του λεπτού εντέρου, αλλά μπορεί να προσβάλει όλο τον πεπτικό σωλήνα, από το στόμα έως τον πρωκτό. Η Ελκώδης Κολίτιδα προσβάλει αποκλειστικά το παχύ έντερο και το ορθό. Οι ασθενείς συνήθως εμφανίζουν χρόνιες διάρροιες, αιματηρές ή μη, κοιλιακό άλγος, απώλεια βάρους, αποφρακτικά φαινόμενα, ή και περιεδρικά αποστήματα ή συρίγγια. Δεν είναι ασύνηθες να συνοδεύονται από εξω-εντερικά συμπτώματα, όπως αρθραλγίες, οφθαλμικές διαταραχές, δερματικά εξανθήματα και κόπωση.

Η διάγνωση τους βασίζεται σε ένα συνδυασμό αιματολογικών, απεικονιστικών και ενδοσκοπικών εξετάσεων. Η ενδοσκόπηση με βιοψία του λεπτού και του παχέος εντέρου αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη διάγνωση της νόσου.

Η αρχική θεραπεία βασίζεται σε ένα φάσμα αντιφλεγμονώδων παραγόντων που έχουν στόχο την ύφεση της φλεγμονής. Ο χειρουργός στις ΙΦΝΕ έρχεται να παίξει ρόλο σε περιπτώσεις όπου τα φάρμακα σταματούν να δρουν, σε περιπτώσεις απόφραξης ή δημιουργίας συμπτωματικών συριγγίων του εντέρου εξαιτίας της χρόνιας φλεγμονής, όπως και στην εμφάνιση κακοήθειας ή δυσπλασίας του παχέος εντέρου.  Η επείγουσα χειρουργική στις ΙΦΝΕ δεν είναι σπάνια, και ενδείκνυται σε ασθενείς με περιεδρικά αποστήματα/συρίγγια, όπως και σε ασθενείς με ενδοκοιλιακά αποστήματα ή τοξική κολίτιδα, οι οποίοι δεν ανταποκρίνονται σε μη χειρουργικές μεθόδους. Ιδιαίτερα στη νόσο Crohn, ο συνδυασμός φαρμακοθεραπείας και χειρουργικής προσέγγισης μπορεί να είναι απαραίτητος για τη σωστή αντιμετώπιση της νόσου. Η προσέγγιση του ασθενούς γίνεται πάντα υπό τη στενή συνεργασία με τον γαστρεντερολόγο.